Column: de evolutie van bordspellen heeft voor weinig verandering gezorgd

De populariteit rondom bordspellen is de laatste jaren enorm toegenomen en zie je bordspellen weer in alle woonkamers en kroegen terug. In zulke getalen dat het soms lijkt alsof ze nu pas worden uitgevonden. Maar we moeten niet vergeten dat spellen al eeuwenlang bestaan, zelfs langer dan de pottenbakkerij. Ik vraag me af of de eeuwenoude spellen vandaag de dag nog populair zouden zijn.

9000 jaar geleden

Bordspellen zijn bezig aan een opmars. Het is niet de eerste keer dat de verkoop en productie vooruit gaan. Het gebeurde na de grote depressie en mensen gingen meer spelen na de Tweede Wereldoorlog. Vandaag de dag spelen mensen meer bordspellen vanwege platformen als Kickstarter en de behoefte aan fysieke interactie als tegengeluid van ons (a)sociale-media-gedrag.

We moeten echter niet vergeten dat er al eeuwenlang wordt gespeeld. Er wordt zelfs al minimaal 9000 jaar met bordspellen gespeeld. Dat betekent dat spel langer bestaat dan de pottenbakkerij.

The Royal Game of Ur

The Royal Game of Ur is één van de oudste bordspellen. Het is in ieder geval het oudste spel waarvan we weten hoe het werd gespeeld. Dit is te danken aan een astronoom die 177 v. Chr. besloot de regels op te schijven van dat ene bordspel dat iedereen om hem heen aan het spelen was.

De reden hiervoor was omdat het bordspel Royal Game of Ur 12 vierkanten op het speelveld had. Hij zag hier een verband in met de 12 zodiak tekens. Wanneer je met de dobbelstenen gooide en de tokens heen en weer het speelveld over de 12 vierkanten bewogen, deed het hem denken aan de 12 zodiak tekens en de altijd bewegende kosmos.

Dit is het grootste verschil tussen hoe we nu spelen en hoe we vroeger speelden. De regels staan nu vast. Iemand heeft regels bedacht, ze opgeschreven en daar dient men zich aan te houden. Voor alles is wel een reglementenboek. Er is in spel weinig creativiteit voor eigen invulling van de regels. Vroeger was dit anders. Je nam van je buurmeisje, je neef, of je opa aan hoe een spel gespeeld diende te worden. Wanneer je een regel vergeten was, dan bedacht je wel iets anders.

De drie S’en

Er zijn drie magische S’en die een spel aantrekkelijk maken: simpel, snel en spannend. De spellen van vroeger bevatten die drie S’en. Als ik nu een tijdmachine had en me terug teleporteerde naar 3000 v. Chr. en ik zag twee mannen The Royal Game of Ur spelen, dan zou ik na 3 minuten met gemak het volgende potje tegen de winnaar kunnen spelen.

Ook Senet, wat wordt gezien als het oudste bordspel aller tijden, beschikt over die aantrekkelijke simpelheid. Senet is 3600 v. Chr. gevonden in tombes in Egypte. Senet en The Royal Game of Ur worden allebei gezien als de voorlopers van Backgammon.

Wat men ook aantrekkelijk vindt aan spel is een evenwichtige balans tussen geluk en strategie. De spanning komt van het onvoorspelbare van de dobbelsteen maar mensen trainen hun hersenen graag door na te denken over de spelstrategieën.

Backgammon

Backgammon is het oudste spel wat vandaag de dag nog wordt gespeeld. Dit spel is een achterkleinkind van Senet en The Royal Game of Ur en heeft door de eeuwen heen nog meer transformaties doorstaan. In Nederland kennen we het spel vooral als TricTrac. Wat nog steeds in 50 procent van de Amsterdamse coffeeshops te vinden is.

TricTrac is gemakkelijk te spelen en de geluksfactor is vele malen groter dan bij Backgammon. Een strategie is nauwelijks vereist. Een simpel speelveld met een simpel spel geeft de ruimte om de regels aan te passen. Hierdoor beleven verschillende landen en culturen elk een ander spel.

Grappig om te zien dat de bordspelliefhebbers van vroeger waarschijnlijk erg op hun plek zouden zijn met de hedendaagse Mens Erger Je Niet, Monopoly en TricTracs in de wereld. Racespellen hebben het altijd al goed gedaan: iedereen wil nou eenmaal de eerste zijn.

Tons of Fun is een online platform voor verwondering en vermaak. Elke zondagavond schrijft Tons of Fun’s Laura Grilo Melo bijzondere verhalen over (offline) spel en plezier.

Reageer op artikel:
Column: de evolutie van bordspellen heeft voor weinig verandering gezorgd
Sluiten