Column: de instabiele geschiedenis van Jenga

Jenga is zonder twijfel het favoriete spel van de TonTon Club. Dit geldt voor de bezoekers, maar ook zeker voor het personeel. Op elke tafel vind je wel een instabiele toren en elke avond stoten de houten blokken wel weer iemands biertje in zijn schoot. Ik vraag me af waar dit lievelingsspel vandaan komt.

Leslie Scott

In 1955 werd de Britse Leslie Scott geboren in Tanzania. Haar hele leven woonde zij in Oost- en West-Afrika, totdat ze op haar dertiende naar een kostschool in Engeland werd gestuurd. Een paar keer per jaar reisde zij echter terug naar Ghana, waar haar familie in die periode woonde.

Een reden waarom de mensen het in eerste instantie niet kochten was om de naam.

In Ghana creëerde zij in 1974 Jenga met haar broertje’s blokken. Jarenlang speelde ze het alleen met de familie, totdat ze het besloot mee te nemen naar Engeland. Ze speelde Jenga een aantal jaar met vrienden en ging het spel in de Universiteit van Oxford rond waar Scott studeerde.

Toen zij in 1983 echter op een speelgoedbeurs in London stond, was niemand geïnteresseerd in het meisje met haar blokken. In 1986 was het HASBRO die tóch interesse toonde en het in Noord-Amerika op de markt bracht. De rest is geschiedenis.

A great game with a strange name

Een reden waarom de mensen het in eerste instantie niet kochten was om de naam. Scott, die opgroeide met het spreken van Engels en Swahilli, noemde het spel Jenga, dit is Swahili voor ‘bouwen’.

Ook HASBRO wilde het spel niet onder die naam op de markt brengen. Het spel was al met geen enkel ander spel te vergelijken, een onbekende naam zou funest zijn voor de marketing. Het spel zou een naam moeten krijgen die meteen al iets over de gameplay weggaf. Zo wilde HASBRO het spel ‘Timber’ (hout) of ‘Tumbling’ (tuimelen) noemen.

Scott hield echter voet bij stuk. Juist het feit dat niemand het woord kende wekte in zijn voordeel. Op die manier had Jenga de mogelijkheid om een begrip te worden. En dat is precies wat er gebeurde.

Toen besloten was met deze naam verder te gaan omarmde HASBRO het woord Jenga en werd dit juist dé marketingtool. Dat wordt duidelijk in deze iconische eerste reclame voor Jenga.

Meerdere verhalen

Niet iedereen gelooft het verhaal van Scott helemaal. Naast dat er een paar mensen denken dat het een eeuwenoud Chinees spel is, denken veel mensen dat het een eeuwenoud Afrikaans spel is.

Volgens Scott is dit niet waar. Niet alleen heeft zij in veel Afrikaanse landen gewoond en heeft ze er nooit iets over gehoord of gezien; ook heeft zij naar eigen zeggen veel onderzoek gedaan voordat ze het spel op de markt bracht. Als een vorm van Jenga had bestaan, dan waren daar wel overblijfselen of verhalen van. Pattie Parson claimt echter dat die er ook zeker zijn.

Ta-Ka-Radi

Volgens Pattie Parson was er wel degelijk een spel uit Ghana zoals Jenga. Hoe ze dit weet? Zij heeft het spel zelf in 1978 naar Amerika gebracht en verkocht. Dat is dus vijf jaar voordat Scott Jenga meenam naar Engeland.

Het spel van Parson heet Ta-Ka-Radi, vernoemt naar Sekondi-Takoradi, de op twee na grootste stad van Ghana waar de Pattie Parson het spel gevonden heeft. Opvallend feitje: Leslie Scott woonde hier ook.

Er zijn slechts twee belangrijke verschillen tussen Jenga en Ta-Ka-Radi:
– Wanneer je de toren bouwt leg je de smalle kant van de blokjes naar boven.
– Tussen de blokjes die naast elkaar liggen moet er een halve centimeter ruimte zitten.

Deze twee verschillen zorgen ervoor dat de toren een stuk sneller instabiel wordt. Ik heb het meteen even getest en het is inderdaad een stuk lastiger. Jenga voor de pro’s.

Veel varianten

Na mijn middag als Jenga detective ben ik er nog niet helemaal uit. Het is zo’n simpel spel; er zijn vast wel mensen geweest die dit vóór Leslie Scott ook hebben bedacht. Is het oneerlijk als zij met de eer zou hebben gestreken? Misschien een beetje. Maar om eerlijk te zijn, mocht dat het geval zijn geweest, ben ik blij dat ze het heeft gedaan.

Ook zin gekregen om een nieuwe toren te bouwen? Check Tons of Fun voor de verschillende Jenga varianten. Vergeten hoe het moet? Voor de officiële regels kun je hier terecht. Maar misschien is het leuk om deze keer de blokjes neer te leggen als een potje Ta-Ka-Radi. Zodat Pattie Parson ook haar shine heeft.

Tons of Fun is een online platform voor verwondering en vermaak. Elke zondagavond schrijft Tons of Fun’s Laura Grilo Melo bijzondere verhalen over (offline) spel en plezier.

Reageer op artikel:
Column: de instabiele geschiedenis van Jenga
Sluiten