Vast of freelance designer? Dit zijn de voor- en nadelen

De freelance werker wordt gezien als een symbool van vrijheid. Je bent Mr. Wolf uit Pulp Fiction, die hachelijke situaties oplost! Je bent Lucky Luke, die gaat en staat waar hij wil, yes! Je bent… vanmorgen om elf uur wakker geworden en zit nu in je joggingbroek een website te ontwerpen. Er is haast bij, dus je avondeten bestaat uit instantnoedels.

Het contrast kan bijna niet groter zijn, maar als freelance-designer of -schrijver maak je het allebei mee. Is het iets voor jou? Of ben je beter af in vaste dienst?

Freelance: iets meer vrijheid

Aan de freelancer kleeft een beetje het beeld van de coole cowboy. De freelancer is z’n eigen baas, werkt zelfstandig, en werkt aan het ene coole project na het andere. Hoewel dit beeld niet helemaal onjuist is, is het vaak wel een momentopname. Als freelancer maak je zulke periodes mee, maar een week later zit je thuis in je joggingbroek te zwoegen op een minder sexy opdracht. Je bent weliswaar eigen baas, maar je moet toch echt je cliënten tevreden houden.

De vrijheid die freelancen je biedt om je eigen werk in te delen heeft ook nadelen. Opdrachtgevers kunnen gemakkelijk van je af (jij ook van hen!), of schatten je werk mogelijk niet op waarde. ‘Ja, maar als je dit werk nu even gratis doet is het goed voor je portfolio!’ Dat is niet onjuist, maar een portfolio kun je niet eten. Sommige klanten willen weinig betalen, of achteraf zelfs helemaal niet! Op dit soort geëmmer zit je echt niet te wachten, maar je krijgt er helaas soms mee te maken. Hier lees je waar freelancers wel gratis aan mee willen werken!

Een designer in vaste dienst heeft doorgaans een wat stabielere situatie. Het betekent wel dat je af en toe werkt aan iets wat je totáál niet boeiend vindt, maar toch: je werkt aan iets! De stabiliteit van een vaste aanstelling kan je wel de mentale rust geven om het beste uit jezelf te halen. Als je de halve dag achter wanbetalende cliënten aan moet bellen ligt dat wat anders…

Thuis werken

Een freelancer hoeft niet altijd op een vaste locatie te werken. Handig, want dan kun je tussendoor een beetje het huishouden blijven runnen. Je bent iets minder afhankelijk van het kinderdagverblijf (indien nodig) en je reistijd bedraagt maximaal dertig seconden. Als je een project per se vandaag af moet hebben werk je ’s avonds, en neem je de volgende middag lekker vrij. Dresscodes verliezen elke betekenis, als je druk bezig bent met een project; al werk je in je onderbroek!

Je hebt echter ook geen collega’s waar je even mee kunt socializen, waardoor je je af en toe behoorlijk eenzaam voelt. Probeer af en toe dus op locatie te werken, of zoek desnoods een koffietent op, voor je langzaam in een soort Catweazle verandert.

Op kantoor heb je altijd collega’s waar je wat aan kunt vragen, en voor de gezelligheid. In vaste dienst kun je in een vervelend team terechtkomen, of te maken krijgen met kantoorpolitiek. Als freelancer krijg je hier weinig van mee (hoewel je er wel door benadeeld kan worden).

Financieel

Als je ergens vast werkt, zijn je inkomsten meestal vrij overzichtelijk. Als freelancer moet je je inkomsten zelf bijhouden, of een boekhouder inhuren. Je bent wat langer met je administratie bezig, en moet elk kwartaal BTW-aangifte doen bij de belastingdienst.

Daarnaast bouwt een freelancer geen pensioen op en ben je niet verzekerd via je werkgever: dat moet je zelf regelen. Banken kunnen dwars liggen als je een lening wilt afsluiten, omdat je inkomsten als zelfstandige ineens kunnen verdwijnen. De laatste tijd is daar gelukkig iets meer oog voor.

Waarom kan freelancen dan toch aantrekkelijk zijn? Omdat je in principe méér kunt verdienen dan een werknemer in vaste dienst, als je tenminste genoeg opdrachtgevers hebt. Dit staat wel behoorlijk onder druk. Printmedia en veel websites worstelen met hun inkomsten, waardoor honoraria blijven dalen. De concurrentie is erg groot, waardoor er altijd wel iemand is die onder jouw prijs kan gaan zitten.

Baas over eigen werk

Stel, je baas vraagt of je een stripfiguurtje wilt ontwerpen voor op z’n sites. Je hebt geluk, en je creatie blijkt de Mickey Mouse van de 21ste eeuw! Het figuurtje (laten we hem Wanty McWant noemen) bereikt een miljoenenpubliek, zorgt er voor dat het geld tegen de plinten klotst en maakt de eigenaar de meest gewilde persoon op aarde!

Dan… ben jij niet de eigenaar.

Omdat je het poppetje in opdracht bedacht, heeft je baas auteursrecht. Een aardige werkgever zal je hiervoor waarschijnlijk wel belonen, maar Wanty McWant is niet van jou! Als freelancer houd je in principe het auteursrecht op wat je gemaakt hebt.

Het is mogelijk om vast te leggen dat je je auteursrecht afstaat aan je opdrachtgever, maar dit is wel iets om goed over na te denken. De bedenkers van Superman werden afgescheept met 130 dollar en een ferme handdruk, terwijl de Man van Staal miljarden opleverde!

Freelancen of vast werk is dus zeker een belangrijke afweging die je als designer dient te maken. Voor sommigen werkt het fantastisch, terwijl anderen alleen freelancen in afwachting van een vaste aanstelling. Hoe denken jullie er over?

Vóór je begint, check je deze tips voor elke designer!

Reageer op artikel:
Vast of freelance designer? Dit zijn de voor- en nadelen
Sluiten