Waar moet je op letten bij een tv voor gamen? Dit bepaalt je kijkervaring

Wie een tv voor een PlayStation 5, Xbox Series X|S of gaming-pc zoekt, heeft daarom weinig aan één indrukwekkende specificatie. 120 Hz is nuttig, maar alleen als de aansluitingen en de rest van de televisie daar ook bij passen. En een uitstekend paneel lost weinig op wanneer de gamemodus merkbaar traag reageert.

HDMI 2.1: kijk naar wat de aansluitingen daadwerkelijk kunnen

Een moderne console kan bij geschikte games een 4K-signaal met maximaal 120 beelden per seconde uitsturen. Om dat signaal te kunnen verwerken, moet de televisie de benodigde HDMI-bandbreedte en functies ondersteunen. Bij recente tv’s kom je daarvoor vaak uit bij aansluitingen met HDMI 2.1-mogelijkheden.

Alleen het label HDMI 2.1 afvinken is niet voldoende. Controleer welke poorten op het specifieke model 4K bij 120 Hz ondersteunen en hoeveel van die aansluitingen beschikbaar zijn. Dat wordt snel relevant wanneer je bijvoorbeeld een PlayStation en Xbox wilt aansluiten en daarnaast eARC voor een soundbar of receiver gebruikt. Bij een televisie waarop niet iedere HDMI-poort dezelfde mogelijkheden heeft, kan de verdeling van apparaten dus echt verschil maken.

Een 120Hz-paneel betekent bovendien niet dat iedere game met 120 frames per seconde draait. Rond recente previews van GTA 6 werd bijvoorbeeld gemeld dat de consolebuilds tijdens de ontwikkeling op 30 fps draaiden; een 60fps-modus voor de release is niet bevestigd. Andere games bieden juist wel modi van 60 of 120 fps. De verversingssnelheid van de tv bepaalt dus wat het scherm aankan, terwijl de game en console bepalen hoeveel frames daadwerkelijk worden aangeleverd.

VRR en ALLM hebben ieder een andere taak

Variable Refresh Rate, meestal afgekort tot VRR, laat de verversingssnelheid van de televisie meebewegen met de framerate van de console. Dat is vooral nuttig wanneer een game geen volledig constante framerate haalt. Schommelt de output bijvoorbeeld rond 60 fps, dan kan een compatibele tv zijn verversing daarop aanpassen. Daarmee kan screen tearing worden voorkomen en kunnen bepaalde schommelingen minder storend ogen.

Daar zit wel een belangrijke nuance bij. VRR functioneert binnen een bepaald bereik en dat bereik verschilt per televisie en gebruikte standaard. Alleen zien dat een model ‘VRR ondersteunt’ vertelt daarom nog niet het hele verhaal. Zeker wie veel waarde hecht aan deze functie, doet er goed aan de concrete VRR-eigenschappen van het model te bekijken.

ALLM, oftewel Auto Low Latency Mode, lost een ander probleem op. Een aangesloten console kan daarmee aangeven dat je aan het gamen bent, waarna een geschikte televisie automatisch zijn modus met lage vertraging activeert. Beeldverwerking die wel nuttig kan zijn voor televisieprogramma’s en films, wordt in zo’n gamemodus beperkt wanneer die verwerking extra vertraging veroorzaakt.

Dat voordeel staat los van de maximale framerate. Ook bij een game die op 30 fps draait, wil je dat een druk op de controller zo snel mogelijk zichtbaar wordt op het scherm. Inputlag en framerate worden nogal eens op één hoop gegooid, terwijl het verschillende eigenschappen zijn.

Waarom 30 fps andere zwakke plekken zichtbaar maakt

Een hogere framerate zorgt voor kleinere stappen tussen opeenvolgende beelden. Bij 30 fps verschijnt ongeveer iedere 33 milliseconden een nieuw frame. Vooral tijdens gelijkmatige camerabewegingen kan daardoor duidelijker zichtbaar worden dat beweging uit afzonderlijke beelden bestaat.

Daar komt de motion handling van de televisie om de hoek kijken. Een paneel met een zeer snelle pixelrespons houdt beweging scherp, maar die snelheid kan de afzonderlijke stappen van content met een lage framerate ook duidelijker zichtbaar maken. OLED is daar een bekend voorbeeld van. De pixels kunnen bijzonder snel van toestand veranderen, waardoor er weinig natuurlijke bewegingsonscherpte tussen frames ontstaat. Bij games met hoge framerates is dat een voordeel; bij langzame camerabewegingen op 30 fps kan juist meer stutter opvallen.

Veel televisies beschikken over beeldverwerking die beweging gladder probeert te maken door tussenliggende beelden te berekenen. Voor gaming is dat niet automatisch wenselijk. Zulke verwerking kan extra vertraging veroorzaken en soms beeldfouten rond snel bewegende objecten opleveren. Kijk bij een gaming-tv daarom niet alleen hoe soepel beweging eruitziet in de gewone beeldmodus, maar juist hoe de televisie met 30- en 60fps-content omgaat wanneer de lage-latentiemodus actief is.

HDR is meer dan een logo op de doos

Games gebruiken HDR om grotere verschillen tussen donkere en heldere delen van het beeld weer te geven. Een felle lichtbron in een donkere ruimte, zonlicht op een metalen oppervlak of neonverlichting in een nachtelijke stad kan daardoor veel overtuigender ogen. De aanwezigheid van HDR-ondersteuning zegt alleen nog weinig over hoe sterk dat effect daadwerkelijk is.

De uiteindelijke weergave wordt onder meer bepaald door helderheid, zwartniveau, kleurweergave en de manier waarop de televisie het HDR-signaal verwerkt. Ook de gamemodus telt mee. Een tv kan in zijn filmmodus uitgebreide beeldverwerkingebruiken,en die in de gamemodus bewust wordt verminderd om dinputlagag laag te houden. Beoordeel HDR bij een gaming-tv daarom bij voorkeur in de modus waarin je daadwerkelijk gaat spelen.

OLED en RGB Mini-LED hebben andere sterke punten

De schermtechniek bepaalt voor een belangrijk deel hoe zwart, helderheid en beweging worden weergegeven. Bij een OLED-scherm produceert iedere pixel zijn eigen licht. Een individuele pixel kan volledig worden uitgeschakeld, waardoor een donkere pixel direct naast een heldere kan staan zonder dat een afzonderlijke achtergrondverlichting nodig is. Dat levert zeer diepe zwartwaarden en een hoog contrast op.

Dat zie je goed in games met donkere omgevingen: een nachtelijke stad, donkere gang of ruimtescène kan veel detail en contrast laten zien. OLED-panelen reageren bovendien snel op beeldwisselingen. Hoe geschikt een specifieke OLED-tv is voor een lichte kamer, valt niet alleen uit de paneelnaam af te leiden. Helderheid en de omgang met reflecties kunnen tussen modellen en verschillende OLED-uitvoeringen behoorlijk verschillen.

Speel je vaak overdag in een lichte woonkamer, dan kan een hoge helderheid zwaarder wegen. Een andere benadering is RGB Mini-LED-techniek. Daarbij is het belangrijk om RGB Mini-LED niet op één hoop te gooien met reguliere Mini-LED. Bij RGB Mini-LED bestaat de achtergrondverlichting uit afzonderlijke rode, groene en blauwe mini-leds, zodat kleur en licht al in de achtergrondverlichting nauwkeuriger kunnen worden aangestuurd.

Het blijft een lcd-tv met achtergrondverlichting en werkt dus fundamenteel anders dan OLED, waarbij iedere beeldpixel zelf licht geeft. RGB Mini-LED is interessant vanwege de combinatie van hoge helderheid en uitgebreide kleuraansturing, maar ook hier bepaalt de concrete uitvoering hoeveel dat in de praktijk oplevert. Het paneel, het aantal en de aansturing van de dimzones en de beeldprocessor kunnen per model verschillen.

Controleer deze punten voordat je een gaming-tv kiest

Wat de beste tv voor gamen is, hangt uiteindelijk af van de games die je speelt, de apparatuur die je aansluit en de ruimte waarin de televisie staat. Een specificatielijst wordt een stuk nuttiger als je de verschillende eigenschappen in samenhang bekijkt.

1. Verversingssnelheid: kies een native 120Hz-paneel als je games die 120 fps ondersteunen ook daadwerkelijk op die framerate wilt kunnen weergeven.

2. HDMI-aansluitingen: controleer welke poorten 4K/120 aankunnen en hoeveel daarvan aanwezig zijn. Houd rekening met een eventuele eARC-aansluiting voor audioapparatuur.

3. VRR en ALLM: kijk niet alleen of de afkortingen op de specificatielijst staan. Bij VRR is ook het ondersteunde bereik relevant, terwijl ALLM ervoor zorgt dat de lage-latentiemodus automatisch kan worden geactiveerd.

4. Input lag: beoordeel de vertraging in de daadwerkelijke gamemodus. Verwar inputlag niet met pixelresponstijd; het zijn verschillende eigenschappen.

5. Beweging bij lagere framerates: speel je vooral grote singleplayergames, dan is de weergave van 30 en 60 fps minstens zo relevant als de maximale 120Hz-stand.

6. Licht in de kamer: in een donkere kamer vallen zwartniveau en contrast sterker op. In een zonnige woonkamer worden helderheid en reflectieverwerking belangrijker.

7. HDR tijdens gaming: let op de HDR-weergave in de gamemodus, niet alleen op hoe indrukwekkend een demonstratiebeeld in de winkel eruitziet.

Een gaming-tv kies je daarmee niet op één topspecificatie. Een 120Hz-paneel, VRR, lage input lag, goede motion handling en overtuigend HDR lossen ieder een ander deel van de puzzel op. Pas wanneer die eigenschappen passen bij je console, je games en de ruimte waarin je speelt, merk je er tijdens het gamen echt iets van.