Waarom QR-codes levensgevaarlijk kunnen zijn

QR-codes zijn niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Waar ze vroeger nog enkel onder de technerds met elkaar werden gedeeld, zie je ze nu in winkeletalages, in reclames en zelfs op menukaarten. Ontzettend handig, want de mogelijkheden zijn eindeloos.

Het gebruik van deze handige codes is dan ook behoorlijk ingeburgerd. De drempel om de codes die je in het wild tegenkomt te scannen is behoorlijk laag, gezien de meesten van ons altijd een smartphone op zak hebben. Een kijkje nemen kan geen kwaad toch? Helaas kunnen QR-codes gevaarlijker zijn dan je denkt. Gelukkig is er een manier om kwaadwillende codes te spotten.

Zo vormen QR-codes een gevaar

Je spot een code, je richt je smartphone erop en bekijkt de inhoud. Een simpele handeling waar niet over nadenkt, maar juist hierin ga je uit van een bepaald vertrouwen in de medemens. Je gaat er immers altijd van uit dat de QR-code er hangt met de beste bedoelingen. Helaas zijn die bedoelingen niet altijd zo goed en kan het scannen van een code gevaarlijk zijn voor je (digitale) veiligheid.

Iedereen kan een QR-code aanmaken en dat is de grootste reden dat ze zo populair zijn. Het is aanzienlijk makkelijker dan mensen een weblink laten overtikken of enkel de naam van een website ergens noteren. Hier schuilt dan ook direct het gevaar. In tegenstelling tot een weblink, zie je bij een QR-code niet direct waar je uit gaat komen. Je ziet dit pas wanneer je hebt gescand en dan is het vaak al te laat.

Oplichters en kwaadwillenden spelen hier op in. Het is een snelle, schimmige manier om bij je gegevens te komen. Waar je bijvoorbeeld bij een phishing-mail het bericht kunt beoordelen op betrouwbaarheid voordat je op een link klikt, draai je deze volgorde bij een QR-code eigenlijk om. En dan heb je de code ook nog eens gescand met de grootste bron van je persoonsgegevens: je smartphone. Het is bovendien veel te makkelijk om te doen. Criminelen kunnen nep-QR-code stickers printen en die direct over legitieme stickers plakken op parkeermeters, laadstations voor elektrische auto’s, restauranttafels en posters in het openbaar vervoer. Je scant de sticker omdat hij er logisch uitziet, en op die aanname rekenen ze precies. Het is een groot probleem waar zelfs de Consumentbond voor waarschuwt.

Zo check je of een QR-code veilig is

Het eerste wat je moet doen, is de code goed bekijken voordat je hem scant. Controleer op opstaande randen, scheve uitlijning, een afwijkende papierstructuur of een sticker die de omringende tekst bedekt. ​​Als er iets niet klopt, neem dan het zekere voor het onzekere en scan de code niet.

Als de code er oké uitziet, dan doet de camera van je telefoon een deel van het werk voor je. De meeste moderne smartphones tonen een URL-voorbeeld voordat ze daadwerkelijk iets openen, en je moet dat altijd lezen. Let op verdachte signalen zoals een HTTP-adres in plaats van HTTPS, een merknaam die lichtjes verkeerd gespeld is, een vreemde domeinextensie of een verkorte URL die verbergt waar je daadwerkelijk naartoe wordt geleid.

Wees ook alert op wat er direct na een scan gebeurt. Als een pagina je meteen probeert over te halen om een ​​app of bestand te downloaden, is dat een groot waarschuwingssignaal. Als een gescande pagina zonder duidelijke reden om inloggegevens vraagt, sluit deze dan. Gebruik met QR-codes dus altijd je verstand. Het is altijd beter een code waarover je twijfelt over te slaan.

Geschreven door Rik Claessen

Rik Claessen (2002) studeerde Journalistiek en volgt op dit moment een Educatieve Master Nederlands. Zijn ervaring voor de klas en liefde voor taal komen duidelijk naar voren in zijn verhalen voor WANT. Daarbij gebruikt hij niet alleen de nieuwste tech, maar ziet hij ook van dichtbij welke films, series en games in de pauze worden besproken door jongeren.

Onderwerpen

• criminaliteit
• privacy
• smartphone