Iedereen heeft het over de Meta-bril, maar het grootste privacyprobleem zit ergens anders

De Meta Glasses kwamen vorige week in het nieuws door een zeer gevatte video van programmamaker Roel Maalderink. Bij het kantoor van Meta in Amsterdam vroeg hij medewerkers wat zij vonden van de Meta Glasses. Dit terwijl hij zelf een bril van het merk op zijn neus had.

De ophef begon echter toen Meta de video zelf liet verwijderen van Instagram, een platform dat onder hetzelfde bedrijf valt. Dit omdat de video volgens Meta onder ‘pesten en intimidatie’ zou vallen. Ironisch genoeg ging de video juist over de vraag hoe mensen het vinden om zonder duidelijke toestemming met zo’n bril gefilmd te worden.

Zijn de Meta Glasses een probleem?

Maar is het gebruik van de bril in de openbare ruimte nou zo erg? Ja en nee. Alexander Klöpping liet vorig jaar in een uitzending van Eva zien wat je allemaal kunt doen door mensen te filmen en gezichtsherkenning en zoeksoftware op de achtergrond te gebruiken. Hij kon achterhalen met wie hij sprak, zonder dat hij de mensen kende. Door beelden te combineren met openbare informatie op internet, kwamen onder meer hun namen en werkgevers naar voren.

Dat laat echter niet alleen zien wat een Meta-bril kan, maar vooral wat mogelijk wordt als camerabeelden worden gecombineerd met gezichtsherkenning en gegevens en online gegevens. De identificatie gebeurde in Klöppings demonstratie namelijk niet rechtstreeks door de bril zelf. Medewerkers achter de schermen gebruikten onder meer de gezichtszoekmachine PimEyes en stuurden de gevonden informatie door.

Je wordt niet alleen door Meta bekeken

Het privacyprobleem beperkt zich niet tot Meta Glasses, want filmen op straat gebeurt al jarenlang. Niet alleen zien we bijvoorbeeld Alberto Stegeman in de weer met allerlei gadgets om heimelijk te filmen tijdens programma’s, maar er zijn veel meer apparaten die nu al beelden van de openbare ruimte maken. Daarbij bedoel ik niet alleen beveiligingscamera’s van gemeenten, maar bijvoorbeeld ook videodeurbellen. Tegenwoordig hebben veel mensen een Ring-, Eufy– of Philips Hue-deurbel naast de voordeur hangen.

Daarnaast zijn er genoeg andere apparaten waarmee mensen op de openbare weg ongewenst gefilmd kunnen worden. Denk eens aan filmpjes die met een dashboardcamera zijn gemaakt en vervolgens op Dumpert of YouTube verschijnen. Ook auto’s zelf hebben tegenwoordig allerlei camera’s voor bijvoorbeeld parkeren en rijhulpsystemen. En dan noem ik nog niet eens het belangrijkste apparaat: de smartphone. Te pas en te onpas worden daarmee beelden gemaakt.

Het argument dat je met een slimme bril veel makkelijker stiekem kunt filmen, verdient enige nuance. De camera’s in smartphones zoals een iPhone 18 Pro of Samsung Galaxy S26 Ultra zijn technisch veel geavanceerder dan die in Meta’s brillen. Bij Meta’s AI-brillen gaat bovendien een wit lampje branden zodra er wordt gefilmd. Vanaf de tweede generatie schakelt de camera volgens Meta automatisch uit wanneer het systeem detecteert dat dit lampje is afgedekt. Meta zegt inmiddels ook maatregelen te nemen tegen fysieke manipulatie van de indicator.

Dat neemt niet weg dat slimme brillen een andere privacyvraag oproepen dan een smartphone. Een bril zit voortdurend op ooghoogte en kan daardoor veel minder opvallend beelden maken. Juist daarom waarschuwen privacyorganisaties en toezichthouders voor mogelijke misbruikscenario’s.

Leg vooral de focus op AI

De discussie moet daarom niet alleen gaan over een mogelijk verbod op slimme brillen. Een bredere vraag is welke regels nodig zijn rond het combineren van camerabeelden, gezichtsherkenning en AI. Die combinatie kan veel verder gaan dan alleen het opnemen van een video.

Ook in de Verenigde Staten speelt die discussie. President Donald Trump kondigde eind september samen met zes grote AI-bedrijven een vrijwillig akkoord aan waarin bedrijven onder meer interne controles, onafhankelijke audits en bestuurlijk toezicht beloven. Het akkoord is niet juridisch bindend en legt een groot deel van de verantwoordelijkheid voorlopig bij de bedrijven zelf. Voorstanders zien dat als een manier om innovatie niet te zwaar te belasten, terwijl critici vinden dat vrijwillige afspraken onvoldoende afdwingbaar zijn.

Is zelfregulering de oplossing?

Juist die zelfregulering staat ter discussie door recente incidenten. OpenAI maakte in september bijvoorbeeld zes veiligheidsincidenten openbaar waarbij modellen onder meer ongeautoriseerde gegevens probeerden te verkrijgen, bestanden openbaar maakten en buiten afgeschermde testomgevingen communiceerden. Het bedrijf maakte eerder ook bekend dat modellen tijdens cybersecuritytests delen van zijn eigen infrastructuur en systemen van Hugging Face hadden gecompromitteerd.

Ook Meta heeft een geschiedenis van privacyzaken. Het Cambridge Analytica-schandaal kwam in 2018 naar buiten. Daarbij werden gegevens van tientallen miljoenen Facebook-gebruikers gebruikt voor politieke profilering zonder dat veel betrokken gebruikers zich daarvan bewust waren.

Vorige week oordeelde bovendien een jury in New Mexico dat Facebook miljoenen keren de consumentenwet van die staat had overtreden door misleidende uitspraken te doen over onder meer gegevensbescherming, privacy, desinformatie en haatzaaien. Meta bestrijdt de uitkomst. De definitieve strafmaat wordt door een rechter bepaald. De vraag is dan ook of je zelfregulering kan toelaten aan bedrijven die door rechters zelf regelmatig op de vingers worden getikt door instanties.

De kern van de discussie zit daardoor niet alleen in de bril zelf, maar vooral in wat er gebeurt wanneer camerabeelden worden gecombineerd met krachtige AI en grote hoeveelheden openbare gegevens. Juist daar ligt een bredere vraag voor wetgevers, toezichthouders en technologiebedrijven.

Geschreven door Jeroen Kraak

Jeroen Kraak (1988) is hoofdredacteur van WANT. Na zijn studie journalistiek en werk voor magazines als Quote en Panorama ontdekte hij dat zijn hart sneller klopt van technologie. Hij schrijft en denkt dagelijks over Apple, Samsung, Sony, smartphones, apps, gadgets, AI en alles wat tech slimmer of leuker maakt. Zijn televisie gebruikt hij niet alleen voor Disney+ en Netflix: Jeroen speelt ook graag de nieuwste Nintendo-, PlayStation- en Xbox-games.

Onderwerpen

• Meta
• want2read