De Odido-hack en de aanval op Albert Heijn: welke lessen trekken we hieruit?

Hackers en cybercriminelen hebben het steeds vaker gemunt op grote bedrijven en organisaties. Er valt veel te halen, zoals vertrouwelijke bedrijfs- en klantgegevens, die voor grof geld doorverkocht worden. Maar ze kunnen ook de bedrijfsvoering geheel of gedeeltelijk lamleggen. De recente aanvallen op Odido en Albert Heijn maken nog eens pijnlijk duidelijk hoe iedereen erdoor geraakt kan worden.

Miljoenen slachtoffers

Bij de Odido-hack waren de gegevens van ruim zes miljoen klanten betrokken, zoals namen, adressen, geboortedata, bankrekeningnummers, paspoort- en rijbewijsnummers. De slachtoffers werden per e-mail op de hoogte gebracht en er verscheen een bericht op de website van Odido. Wat de exacte gevolgen van het datalek zullen zijn, merken de meeste slachtoffers pas veel later. 

Bij de recente cyberaanval op Albert Heijn waren de gevolgen meteen duidelijk zichtbaar. De lege winkelschappen en langdurige storingen lieten zien dat zelfs een grote supermarktketen onvoldoende voorbereid is op digitale dreigingen. Dat is dan ook meteen de belangrijkste les die we hieruit kunnen trekken. 

De noodzaak om zelf maatregelen te treffen

Een hack bij een groot bedrijf kun je als individu natuurlijk niet voorkomen. Je bent in feite overgeleverd aan de mate waarin ze hun beveiliging op orde hebben. De praktijk laat zien dat die beveiliging niet altijd waterdicht is. Wel kun je maatregelen treffen om de gevolgen voor jouzelf zoveel mogelijk te beperken:

Zet een VPN in

Een VPN is een krachtig preventiemiddel, omdat het tegelijkertijd je dataverkeer versleutelt en je IP-adres maskeert. Zo vergroot je effectief je digitale veiligheid en privacy. Sommige premium VPN-diensten bieden extra beveiligingsfuncties aan waarmee je beter beschermd blijft tegen phishingaanvallen na een datalek. Denk bijvoorbeeld aan ad- en trackerblockers, het blokkeren van schadelijke URL’s of een antivirus van de volgende generatie.

Hanteer een goede wachtwoordhygiëne

Een gehackt wachtwoord geeft toegang tot je account. Dat kunnen er ook meerdere zijn, als je dat wachtwoord vaker gebruikt hebt. Stel daarom voor elk afzonderlijk account een uniek wachtwoord in en verander deze regelmatig. Met multifactorauthenticatie werp je een extra barrière op, omdat een wachtwoord alleen dan niet meer voldoende is om in te loggen.

Controleer op verdachte activiteiten

Ontvang je notificaties dat er geprobeerd is om vanaf een andere locatie in te loggen op je accounts? Negeer deze dan niet, maar onderneem meteen actie door onmiddellijk je wachtwoord te veranderen. Controleer ook regelmatig  je bank- en creditcardafschriften op verdachte transacties.

De gevolgen van een datalek

Voor de meeste slachtoffers van een datalek zullen de gevolgen zich niet meteen manifesteren. Maar achter de schermen zijn cybercriminelen druk bezig om hun aanvallen zo succesvol mogelijk voor te bereiden:

Phishing

Meestal begint het met een opvallende toename aan phishingberichten. Oplichters doen zich voor als een organisatie of individu die het slachtoffer op het eerste oog vertrouwt. Omdat ze over persoonlijke informatie beschikken, laten de oplichters hun berichten nog geloofwaardiger klinken. Met AI-phishing verwerken ze persoonlijke gegevens snel en makkelijk en kunnen ze zelfs persoonlijke schrijfstijlen kopiëren. Het doel is om het slachtoffer op een link naar een schadelijke website of een bijlage met malware te laten klikken.  

Identiteitsdiefstal

Bij identiteitsdiefstal beschikken criminelen over genoeg gegevens om zich daadwerkelijk voor te doen als hun slachtoffers. Ze plaatsen bijvoorbeeld bestellingen op hun naam, maar ze kunnen ook leningen afsluiten of bankrekeningen openen. Het is voor slachtoffers vaak heel lastig om te bewijzen dat zij er zelf niets mee te maken hadden.

Chantage

Gestolen gegevens kunnen ook ingezet worden als drukmiddel. De crimineel belooft dan om bepaalde beelden of gegevens niet openbaar te maken als het slachtoffer losgeld betaalt. Soms maakt het niet eens uit of deze beelden echt bestaan. Slachtoffers kunnen ook gechanteerd worden met het plaatsen van deepfakes.

Samenvatting

Na alle grote cyberincidenten in de afgelopen jaren, is de kans groot dat jij er ook mee te maken hebt gekregen. Je kunt dan je abonnement opzeggen of je bonuskaart annuleren, maar dat is eigenlijk mosterd na de maaltijd. Een cyberaanval of datalek zie je, net als de grote bedrijven in kwestie, vaak niet aankomen. Het enige wat je kunt doen is alert blijven en de kans op schade zoveel mogelijk inperken.